YAĞ

YAĞ.
Hem bitkilerden, hem de hayvanlardan elde edilen katı ya da sıvı haldeki bazı maddelere yağ denir. Suda çözünmeyen, ama sudan daha hafif olduğu için suyun üstünde yüzen bu maddeler dokunulduğunda kaygan­lık duyumu yaratır.
Yağlar bitkilerin ve hayvanların çeşitli do­kularında ya da organlarında birikir. Bunların başında tohumlar ve meyveler gelir. Örneğin, günlük yaşamımızda yaygın olarak tükettiği­miz zeytinyağı, mısır özüyağı, ayçiçeği yağı (çiçek yağı), pamukyağı, soya fasulyesi yağı gibi yemeklik yağlar bitkilerin meyve ya da to­humlarından çıkarılır. Tereyağı ise inek, ko­yun, keçi gibi bazı memeli hayvanların sütün­den elde edilir. Yağ, bitki ya da hayvan dokularından eritilerek, sıkılarak ya da organik çözücülerle özütlenerek çıkarılır.
Bazı arkeolojik bulgulardan anlaşıldığı ka­darıyla insanlar çok eskiçağlarda bile yağlan biliyor ve kullanıyorlardı. Eski Mısır mezarla­rında bulunan yağ kalıntıları bunun iyi bir kanıtıdır. O dönemlerde dokumacılıktan alet­lerin yağlanmasına kadar çok çeşitli kullanım­larına rastlanan yağları Eski Romalılar ve Yunanlılar vücutlarına sürüyordu.
Günümüzde, üretilen yağların büyük bölü­mü besin olarak, bir bölümü de sanayide tüketilmektedir. Balina gibi bazı deniz canlı­larından elde edilen sıvıyağlar dericilikte, balıkların karaciğerinden çıkarılanlar ise tıpta kullanılır. Katı ya da sıvıyağlardan, su ya da sütle karıştırılarak margarin denen yemeklik ve kahvaltılık yağlar da hazırlanır.Yağların önemli kullanım alanların­dan biri de sabun üretimidir. Bunun için en çok palmiye yağı ve hindistancevizi yağı gibi bitkisel yağlar ile donyağından yararlanılır. Gene bitkisel bir yağ olan hintyağı ise başlıca makinelerde yağlayıcı olarak, bir de kabızlık giderici etki­sinden ötürü tıpta müshil olarak kullanılır. Bazı sıvıyağlar açıkta bırakıldıklarında kolay­lıkla kuruyarak ince bir film halinde sertleşir. Bu tip yağlardan olan beziryağı (ketenyağı) ile Çin'de yetişen bir ağacın (Aleurites fordii) tohumlarından çıkarılan tong yağına boya ve vernik üretiminde gereksinim duyulur.
Yağların kimyasal yapısı karbon, hidrojen ve oksijenden oluşur. Gliseritler denen orga­nik bileşikler grubunda yer alan bu maddeler kimyasal yolla ayrıştırıldığında gliserin ve bir yağ asidi açığa çıkar. Yağ asidinin türü ve kimyasal özellikleri yağ çeşi­dine göre değişir. Sözgelimi, tereyağı ayrıştırıldığında bütirik asit ve gliserin, dony ağı stearik asit ve gliserin, zeytinyağı ise oleik asit ve gliserin verir. Yağ asitleri doymuş ya da doymamış olarak ikiye ayrılır. Bunlardan ilki karbon atomları arasında tekli bağ, ikincisi çift bağ taşır.
Yağlar eter, kloroform, benzen ve karbon tetraklorür gibi organik sıvılarda kolayca çö­zünür; bu yüzden giysilerdeki yağ lekelerini çıkarmak için genellikle bu tür sıvılardan yararlanılır. Yağların en önemli kimyasal özelliklerinden biri de bazı bazlarla kaynatıl­dığında sabuna dönüşmesidir; bu süreçte, baz yağın bileşimindeki yağ asidiyle tepkimeye girerek sabun oluşturur, gliserin ise serbest hale gelir.
Yağlar, karbonhidratlar ve proteinler gibi, insanın temel besinidir. Vücutta başka besinlerce de oluşturulabilen ve yedek enerji deposu görevi yapan bu maddeler karbonhid­ratların iki katı kadar enerji verir; ayrıca, vücuttaki kimyasal tepkimeler için daha çok su üretir. Çoğunlukla deri altında birikerek vücudun sıcak kalmasını sağlar, hem de iç organların çevresinde koruyucu bir yastık işlevi görür.
Vücutta, karbonhidrat ve proteinin fazlası yağa dönüşür. Aşırı yağlı ya da yağ üreten yiyeceklerle beslenmenin damarlarda tıkan­maya yol açtığı, bunun sonucunda da kalp hastalıkları ya da dolaşım bozuklukları ortaya çıktığı bilinir. Bu yüzden, bilim adamları yüksek oranda doymuş yağ asidi içeren tere­yağı ve domuzyağı gibi yağlar yerine, doyma­mış yağ asidince zengin bitkisel sıvıyağlarla beslenmenin sağlık açısından daha uygun olduğunu savunurlar.
Gerçek yağlarla ilgisi olmadığı halde yağ adıyla anılan başka bazı maddeler de vardır. Bunlardan biri petrolden ya da şeylden damı­tılan mineral yağlardır. Gene bitkilerden elde edilen ve uçucu yağ denen doğal maddeler ise, kimyasal yapıları gerçek yağlardan tümüyle farklı olduğu halde, sırf yağsı görünümlerinden ötürü bu adı almıştır. Çiçeklerin ve meyvelerin hoş kokusunu, uçu­cu bir özelliğe sahip olan bu maddeler verir. Aslında, uçucu yağlar bitkilerin yalnız bu bölümlerinde değil, yapraklarında (nane), to­humlarında (karaman kimyonu), hatta gövde kabuklarında (tarçın) bile bulunabilir'. Uçucu yağlar bitkilerden çeşitli yöntemlerle çıkarılır; damıtma, özütleme ya da sıkma bunların başında gelir.
Uçucu yağların çoğu parfüm yapımında kullanılır. Bunlardan en yaygın olanlar1 gülyağı, lavanta esansı ve yasemin esansıdır. Defne yağı ise tuvalet malzemeleri­ne katılır. Uçucu yağ çiçeklerde çok küçük miktarlarda bulunur. Örneğin, 0,5 kg gülyağı elde edebilmek için yaklaşık 500 bin gül gereklidir. Bazı bitkiler (örneğin küçük hindistancevizi) hem gerçek yağ, hem de uçucu yağ içerir.

Yiyecek,İçecek Ve Kalorileri

ET GRUBU (30g=1 köfte kadar)	KALORİ
Yağsız dana rosto	60
Yağsız dana pirzola	61
Dana eti	79
Sığır (biftek)	62
Sığır (bonfile)	60
Kuzu (pirzola)	78
Tavuk eti
Tavuk (beyaz et)	50
Tavuk (siyah et)	58
Hindi (beyaz et)	44
Hindi (siyah et)	53

SÜT GRUBU (160g= 1 su bardağı)	KALORİ
Süt (yağsız)	70
Süt (yağsız) % 1	84
Süt (az yağlı) % 2	99
Süt (tam yağlı)	123
Yoğurt (yağsız)	117
Yoğurt (tam yağlı)	130
Yoğurt (tam yağlı, meyveli)	191

DENİZ ÜRÜNLERİ	KALORİ
Mezgit (30 g)	40
Pisibalığı (30 g)	49
Levrek (100 g)	93
Lüfer (100 g)	117
Torik (100 g)	168
Sazan (100 g)	115
Dilbahğı(lOOg)	68
Uskumru (100 g)	191
Tatlısu levreği (100 g)	91
Kalkanbalığı(lOOg)	207
Sombalığı (füme) (30 g)	50
Midye (60 g)	43
Istakoz (60 g)	54
istiridye (90 g)	56
Tarak (60 g)	64
Karides (60 g)	52
Sardalye (konserve) (25 g)	46

SEBZE GRUBU	KALORİ
Enginar (100 g)	44
Kuşkonmaz (90 g)	22
Taze fasulye (125 g)	31
Soya fasulyesi (100 g)	130
Pancar (85 g)	26
Brokoli (80 g)	23
Brüksellahanası (100 g)	36
Lahana (100 g)	20
Kırmızı lahana (100 g)	31
Havuç (100 g)	48
Karnabahar (100 g)	22
Kereviz (100 g)	14
Patlıcan (50 g)	13
Pırasa (50 g)	16
Mantar (80 g)	21
Bamya (100 g)	29
Soğan (100 g)	29
Yeşil biber (100 g)	25
Ispanak (90 g)	21
Semizotu (90 g)	14
Kabak (90 g)	16
Balkabağı (100 g)	50
Domates (150 g)	33
Şalgam (100 g)	30
Domates-sebze suları (120 g)	21

MEYVE GRUBU (100 g)	KALORİ
Taze meyveler
Elma	62
Kayısı	48
Muz	100
Böğürtlen	52
Kiraz	72
İncir	80
Meyve salatası (şekersiz)	45
Greyfurt	32
Üzüm	71
Kavun	35
Kivi	60
Nektarin	49
Portakal	50
Mandalina	44
Şeftali	43
Armut	59
Ananas	49
Erik	55
Nar	66
Ahududu	50
Karpuz	32
Kuru Meyveler
Elma	270
Kayısı	238
İncir	254
Hurma	30S
Erik	240
Üzüm	322

MEYVE SULARI (150 mm)	KALORİ
Elma	60
Portakal	65
Üzüm	106
Ananas	66
Havuç	45
Domates	28
1 yemek kaşığı limon	6
Vişne	50
Kayısı	52
Şeftali	44

EKMEK-TAHIL GRUBU (100g)	KALORİ
Mısır gevreği	388
Yüzde 40 kepek gevreği	325
Yulaf ezmesi	429
Ekmek (1 dilim=25 g)	77
Hamburger ekmeği (1 dilim=25 g)	83
Sandviç ekmeği (1 dilim=25 g)	83
Yuvarlak ekmek (1 dilim=25 g)	83
Çavdar ekmeği	55
Çubuk kraker (20 g)	82
Tuzlu kraker (20 g)	74
Pirinç (haşlanmış)	107
Pirinç pilavı	326
1 silme yemek kaşığı tarhana	50
Kepek	213
1 kâse galeta unu	152
Pandispanya	280
Talaşböreği	360
Yufka	152
Makarna	111
Erişte, şehriye	111
Bulgur	125
Un	364
Kuru fasulye, bakla	118
Barbunya fasulyesi	118
Mercimek	106
Siyah mercimek	79
Bezelye	84
Lima fasulyesi	122
Mısır	109
Sütlü mısır	108
Patlamış mısır (sade)	383
Patates	86
Kabuklu, fırında patates	109
Patates püresi	77
Patates kızartması	222

YAĞ-ŞEKER GRUBU	KALORİ
Doymamış bitkisel yağ
Margarin (5 g)	36
Bitkisel sıvıyağ (mısırözü, ayçiçeği, soya) (5 g)	44
Zeytinyağı (5 g)	44
Zeytin (40 g)	44
Mayonez (5 g)	33
Hazır salata sosu (15 g)	60-77
Avokado (25 g)	40
Badem (8 g)	47
Yerfıstığı (10 g)	51
Ceviz (10 g)	64
Fındık, şamfıstığı (10 g)	60
Kabak çekirdeği (10 g)	50
Ayçiçeği çekirdeği (10 g)	50
Doymuş hayvansal yağ
Tereyağı (5 g)	36
Krem peynir (15 g)	50
Kahve kreması (30 g)	40
Krem şanti (15 g)	52
Fıstık ezmesi (15 g)	86
Şeker
Tozşeker (5 g)	20
Pudraşeker (5 g)	20
Süzme bal (20 g)	64
Marmelat (20 g)	56
Reçel (20 g)	55
Sade kek (40 g)	146
Çikolatalı puding (70 g)	223
Çikolatalı bisküvi (10 g)	52
Hurma tatlısı (75 g)	300
Çikolatalı dondurma (90 g)	200
Vanilyalı dondurma (60 g)	145
Çilekli dondurma (90 g)	169
Elmalı turta (160 g)	410
Limonlu turta (100 g)	313
Parfe(lOOg)	241
Sütlü çikolata (30 g)	150
Çikolata bar (35 g)	159
Bademli çikolata (30 g)	145
Bal (20 g)	63
Üzüm pekmezi (20 g)	59
Elma kompostosu (150 g)	193
Erik kompostosu (150 g)	178
Hanımgöbeği (150 g)	421
irmik helvası (150 g)	528
Kayısı kompostosu (150 g)	115
Kremkaramel (150 g)	265
Sütlaç (150 g)	347
Peynirtatlısı(150g)	110
Telkadayıfı(150g)	430

İÇECEKLER (100ml)	KALORİ
Kolalı gazoz	39
Meyveli soda	46
Kakao(sütlü-şekerli)	91
Buzlu çay	30
Portakal suyu	45
Elma suyu	47
Sade kahve	0
Şekersiz çay	0
Viski	400
Rakı	352
Bira	45
Kırmızı şarap	90
Beyaz şarap	75
Cin	332
Votka	281
Portakal likörü	400
Muz likörü	315
Nane likörü	356
Ahududu likörü	274

ALKOL GRUBU
	Miktar (cc)	Enerji (kcal)

Şarap	120	100
Bira	360	150
Vermut	90	150
Cin	45	100
Rom	45	115
Votka	45	120
Muz likörü	45	140
Nane likörü	45	160
Portakal likörü	45	180
Viski	45	125
Rakı	60	200

Bazı fast food'iann kalori,yağ ve tuz miktarları
Yiyecek	Kalori
Hamburger	260-360
Çift köfteli hamburger	394-560
Çizburger	309-525
Tavuktu burger	320-690
Balıklı burger	400-490
Rozbifti sandviç	312-500
Pizza (1 ince dilim)	170-220
Kızarmış patates (orta)	200-280
Kızarmış patates (büyük)	320-406
Kızarmış soğan halkaları	274-382
Milk shake	300-490