PLANKTON

PLANKTON. "Plankton" adı, sürüklenen ya da dolaşan anlamına gelen Yunanca bir söz­cükten türetilmiştir. Planktonlar denizlerde sürüklenerek yaşayan ve göl gibi tatlı suların yüzey katmanlarında da bulunan canlılardır. Çeşitli büyüklükte sayısız bitki ve hayvan akıntıya bağlı olarak denizlerde sürüklenmek­tedir. Her deniz hayvanı beslenme açısından dolaylı ya da doğrudan planktonlara bağımlı olduğundan, planktonlar denizlerdeki yaşa­mın kaynağıdır. Küçük balıklar planktonlarla beslenirken büyük balıklar da küçük balıkları yer.

Plankton tanımına akıntıyla sürüklenen tüm hayvanlar ve bitkiler girdiğinden çapı 1 metreye ulaşan büyük denizanaları bile plankton sayılır. Ama planktonların büyük bölümü, diyatomeler ve kamçılılar olarak bilinen çok küçük tekhücreli hayvan ve bitki­lerden oluşur. Tebeşir kısmen, delikliler de­nen milyonlarca küçük canlının kabukların­dan oluşmuştur. Canlıyken öbür planktonlar­la birlikte sürüklenen bu tekhücrelilerin öl­mesiyle birlikte kabukları denizin dibine çö­ker. Yılın belirli aylarında yengeç ve denizyıldızı gibi çeşitli deniz hay­vanlarının küçük yumurtaları ve larvaları da planktonların arasına katılır.

Memelilerin en irisi olan mavi balina yal­nızca, planktonlar arasında yer alan, karidese benzer küçük kabuklularla beslenir. Kril de­nen bu kabuklular çok geniş sürüler halinde Güney Okyanusu'nda yaşar. Balinalar deniz suyuyla birlikte ağızlarını krille doldurur ve krilleri yutmadan önce suyu dışarı püskürtür­ler.

Bazı bitkisel ve hayvansal planktonlar, özel­likle de sıcak denizlerde bulunanlar geceleri ışıldar. Planktonlar temel olarak akıntıyla sürüklenmekle birlikte, geceleri suyun yüzüne çıkıp gündüzleri dibe çekilir, yaklaşık 90 metre kadar derine ine­bilirler. Ringa gibi planktonlarla beslenen balıklar, geceleri planktonları izleyip yü­zeye yaklaştıklarından kolayca avlanabilirler. Planktonlar serin ve soğuk denizlerde, özel­likle de kıyıların yakınlarında çok yaygındır. Planktonların bolluğu akıntılara ve suyun mineralce zengin olmasına bağlıdır.